Thứ 5, 30-10-2014 - 16:10

Nghiên cứu trao đổi

Vai trò của hoạt động văn hoá nghệ thuật quân đội với việc xây dựng nhân cách bộ đội cụ Hồ

Văn hóa nghệ thuật có nhiều chức năng nhưng có ba chức năng chủ yếu quan trọng nhất có tác động mạnh mẽ, bồi dưỡng thế giới tâm hồn, tình cảm của con người một cách sâu sắc và lâu bền, đó là ba chức năng sau: Giáo dục, nhận thức, thẩm mỹ. Ba chức năng này có vai trò quan trọng đối với việc xây dựng nhân cách bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới thông qua các hoạt động văn hóa nghệ thuật trong quân đội. Quá trình hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người được thực hiện thông qua con đường giáo dục.

 

Có hai hình thức giáo dục: Giáo dục trong nhà trường và giáo dục ngoài nhà trường. Giáo dục trong nhà trường phải tuân theo các chương trình, kế hoạch thống nhất, nhằm trang bị những kiến thức phổ thông và những kỹ năng nghề nghiệp để người học có thể vững bước vào đời phục vụ xã hội. Nhưng trong cuộc sống đầy biến động đòi hỏi phải biết xử lý linh hoạt nhiều tình huống không hề có trong chương trình giảng dạy và sách vở… Hoạt động giáo dục ngoài nhà trường có thể đáp ứng được đòi hỏi đó. Hoạt động giáo dục ngoài nhà trường gồm hai phương thức chủ yếu: cá nhân thông qua lao động, giao tiếp mà được giáo dục theo kiểu “Đi một ngày đàng học một sàng khôn” và phương thức thứ hai là “giáo dục tự giác”, tức là cá nhân được giáo dục theo phương hướng, mục tiêu mà gia đình, đơn vị vạch ra. Trong hoạt động giáo dục ngoài nhà trường, hệ thống các phương tiện sản xuất văn hóa tinh thần của chủ nghĩa xã hội như: triết học, giáo dục học, đạo đức học, mỹ học, văn hóa nghệ thuật… góp phần trực tiếp tạo nên các giá trị tinh thần của nhân cách. Là một thành tố quan trọng của hệ thống trên, văn hóa nghệ thuật góp phần riêng biệt, độc đáo của mình vào việc đào tạo con người phát triển toàn diện. Hoạt động văn hóa nghệ thuật vừa đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa, vừa giúp mỗi cá nhân phát huy khả năng sáng tạo của mình và hoàn thiện nhân cách đúng như Đảng ta đã khẳng định: “Văn học, nghệ thuật là bộ phận đặc biệt nhạy cảm của văn hóa, thể hiện khát vọng của con người về chân, thiện, mỹ, có tác dụng bồi dưỡng tình cảm, tâm hồn, nhân cách, bản lĩnh của các thế hệ công dân”. (1).

Công cuộc đổi mới của đất nước ta đã thu được nhiều kết quả tốt đẹp, nhưng trong đời sống xã hội cũng nảy sinh nhiều khó khăn và thách thức mới đối với lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, Đảng ta khẳng định: “Nhiệm vụ trung tâm của văn hóa, văn nghệ nước ta là góp phần xây dựng con người Việt Nam về trí tuệ, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, có nhân cách tốt đẹp, có bản lĩnh vững vàng ngang tầm sự nghiệp đổi mới vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh” (2). Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX cũng đã khẳng định vai trò, mục tiêu của hoạt động văn hóa nghệ thuật như sau: “Mọi hoạt động văn hóa nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, khoan dung, tôn trọng nghĩa tình, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa trong gia đình, cộng đồng và xã hội”. Để thực hiện được mục tiêu đó, cần tiến hành nhiều biện pháp đồng bộ, Đảng ta đã đặc biệt quan tâm tới vai trò của các hoạt động văn hóa nghệ thuật trong chiến lược phát triển con người.

Từ nhiều năm qua, hình ảnh anh Bộ đội Cụ Hồ đã để lại những dấu ấn sâu đậm trong lòng người dân Việt Nam. Nói đến Bộ đội Cụ Hồ, mọi người đều hình dung ra những cán bộ, chiến sĩ mang nhiều phẩm chất tốt đẹp. Đó là những anh bộ đội luôn giàu lòng yêu nước, thương dân, gắn bó mật thiết và hết lòng bảo vệ người dân khi họ gặp khó khăn. Họ cũng là những người quả cảm sẵn sàng hy sinh tính mạng của mình vì Tổ quốc, vì cuộc chiến tranh chính nghĩa của dân tộc. Tình đồng chí, đồng đội bền chặt, giàu nghĩa tình đã gắn bó họ và góp phần xây dựng quân đội ta là một khối thống nhất. Trên mọi mặt trận chiến đấu, văn hóa, lao động, sản xuất … Bộ đội Cụ Hồ luôn tự lực, tự cường, giàu sự sáng tạo. Những phẩm chất này đã giúp họ: “Khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào đánh thắng” như lời khen của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chính vì vậy người dân đã giành nhiều tình cảm tốt đẹp cho Bộ đội Cụ Hồ. Trong giai đoạn cách mạng mới hiện nay, khi thành quả của công cuộc đổi mới kinh tế đã làm thay đổi bộ mặt xã hội, đời sống xã hội có nhiều thay đổi. Đặc biệt là các thế lực trong và ngoài nước đang ra sức tấn công đất nước ta, quân đội ta trên mọi lĩnh vực, đặc biệt là “diễn biến hòa bình” hòng làm lung lay ý chí, quyết tâm bảo vệ Đảng ta và công cuộc xây dựng CNXH. Do vậy, việc xây dựng Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới với phẩm chất nhân cách tốt đẹp, kiên định lý tưởng anh hùng cách mạng là một việc làm vô cùng quan trọng. Danh hiệu “Bộ đội Cụ Hồ” ngày nay cũng có sự mở rộng với nhiều phẩm chất mới. Năng lực trình độ của Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới một mặt phải giữ vững các giá trị cốt lõi, cơ bản và mặt khác cũng phải bổ sung những tố chất, những giá trị mới. Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới không chỉ cần có quan điểm, tư tưởng, lập trường vững vàng, có trình độ kỹ chiến thuật giỏi, có ý thức kỷ luật nghiêm… mà cần có trình độ văn hóa cao, nắm vững về khoa học kỹ thuật công nghệ hiện đại, có bản lĩnh, tự tin trong các tình huống để đem lại hiệu quả cao trong công việc.

Những năm qua công tác văn hóa nghệ thuật trong toàn quân đã giữ vững định hướng, là vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng văn hóa của Đảng trong quân đội, là động lực xây dựng quân đội về chính trị, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp để quân đội luôn là lực lượng chính trị, chiến đấu trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước, nhân dân. Chất lượng hoạt động văn hóa nghệ thuật được nâng cao, tạo ra nhiều giá trị văn hóa mới, góp phần vào việc giáo dục, nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp của bộ đội Cụ Hồ trong thời kỳ cách mạng mới. Cụ thể, hoạt động văn hóa nghệ thuật trong quân đội có vai trò quan trọng tác động đến việc xây dựng và bồi dưỡng nhân cách bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới như sau:

Thứ nhất, bồi dưỡng những phẩm chất về chính trị.

Hoạt động văn hóa nghệ thuật đã có những đóng góp to lớn trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong nhiều năm qua, đặc biệt là thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược. Không ai có thể phủ nhận sức mạnh lớn lao của hoạt động văn hóa nghệ thuật đối với các hoạt động của con người nói chung và mỗi quân nhân nói riêng. Điều đó đã được khẳng định và chứng minh qua phong trào “Tiếng hát át tiếng bom” trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc ta. Những điệu múa, lời ca đã góp phần làm cho con người sống đẹp, có lý tưởng cách mạng trong sáng, tăng thêm ý chí quyết tâm đánh thắng quân thù, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ Tổ quốc của bộ đội ta. 

Nói tới việc bồi dưỡng những phẩm chất chính trị, trước hết phải đặt lên hàng đầu là giáo dục lý tưởng chính trị: "Độc lập dân tộc gắn với chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phấn đấu cho sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh". Trong hệ thống các giải pháp giáo dục chính trị cho bộ đội, nếu lý tưởng chính trị được chuyển hóa thành lý tưởng thẩm mỹ chuyển tải đến bộ đội thông qua các hoạt động văn hóa nghệ thuật thì chất cảm quan sinh động, cụ thể, giàu hình ảnh, ngôn ngữ sẽ làm cho việc học tập, thấm nhuần lý tưởng chính trị sẽ trở nên hấp dẫn hơn nhiều so với nhiều hình thức giáo dục chính trị khô cứng khác. Văn hóa nghệ thuật luôn được coi là sức mạnh to lớn, một vũ khí sắc bén để tiến hành công tác giáo dục tư tưởng, chính trị đạt hiệu quả cao. Các hoạt động văn hóa nghệ thuật đã góp phần bồi dưỡng cho cán bộ, chiến sĩ thế giới quan khoa học và cách mạng, nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa, giúp họ kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, tinh thần quốc tế vô sản và sẵn sàng hy sinh vì cuộc chiến tranh chính nghĩa của dân tộc. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi kẻ địch đang ráo riết thực hiện âm mưu "Diễn biến hòa bình" nhằm chống phá Đảng ta, tấn công vào chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đưa đất nước ta đi chệch khỏi mục tiêu xã hội chủ nghĩa, kích động các phần tử phản động trong nước đòi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập… thì việc tiến hành những hoạt động văn hóa nghệ thuật lành mạnh để củng cố, khích lệ tinh thần yêu nước, yêu CNXH của cán bộ, chiến sĩ là vô cùng cần thiết. Các hoạt động văn hóa nghệ thuật trong sáng, lành mạnh như: xây dựng nếp sống văn hóa, giáo dục truyền thống, những bài hát, vở kịch, bộ phim có nội dung ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, ca ngợi Đảng, Bác Hồ kính yêu… có tác động mạnh tới tâm hồn, tình cảm của bộ đội, giúp họ nhận thức sâu sắc hơn về nghĩa vụ của mình đối với nhân dân, quân đội và đất nước. Họ luôn luôn ý thức về nghĩa vụ của mình là “Trung với nước, trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội". Từ đó, ý chí, nghị lực và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ của mỗi người được hun đúc và nhân lên gấp nhiều lần, giúp họ đạt kết quả tốt trong các hoạt động công tác, học tập, huấn luyện, chiến đấu. Có thể khẳng định, hoạt động văn hóa nghệ thuật đã có tác dụng to lớn trong việc động viên tinh thần, xây dựng ý thức tự giác cao, góp phần tạo ra động lực nâng cao sức chiến đấu, tăng cường năng lực tự lực, tự cường, sáng tạo thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao như lời Bác Hồ khen ngợi: Nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng”.

Thứ hai, bồi dưỡng những phẩm chất về đạo đức, lối sống.

Văn hóa nghệ thuật là cuộc hành trình đi tìm cái đẹp, và bản thân cái đẹp thường mang ý nghĩa đạo đức. Văn hóa nghệ thuật giáo dục con người bằng những chuẩn mực đạo đức. Do vậy, hoạt động văn hóa nghệ thuật có tác động sâu sắc đến việc xây dựng nhân cách quân nhân về mặt đạo đức. Hơn nữa, “Nghệ thuật là dòng chủ lưu đem phù sa màu mỡ của cuộc đời bồi đắp tâm hồn, tình cảm con người, khiến cho nó luôn luôn tươi mát và ngày càng mở rộng. Bỏ quên hoặc đóng chặt dòng kênh nghệ thuật sẽ dần biến tâm hồn con người thành biển chết và sự khủng hoảng tư tưởng, tình cảm là không thể tránh khỏi (3) và nghệ thuật là: “ngôn ngữ của trái tim” cho nên nó có thể làm rung động sâu xa tâm hồn, tình cảm của con người. Xây dựng đạo đức, lối sống cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ, xây dựng nhân cách Bộ đội Cụ Hồ những năm đầu thế kỷ XXI, ở thời kỳ đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh” phải theo tiêu chuẩn đạo đức và yêu cầu mà Nghị quyết Trung ương 5 Ban chấp hành ĐCSVN khóa VIII về xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Nghị quyết Trung ương 5 (Khóa IX) về nhiệm vụ công tác tư tưởng, lý luận trong thời kỳ mới và Nghị quyết Trung ương 9 (Khóa IX) về một số chủ trương, chính sách, giải pháp lớn trong nửa cuối nhiệm kỳ khóa IX đã đề ra. Đồng thời, do đặc thù của quân đội, hoạt động trên lĩnh vực quân sự và quốc phòng với chức năng chủ yếu là chiến đấu bảo vệ Tổ quốc thì việc xây dựng đạo đức, lối sống của cán bộ, chiến sĩ cũng có đặc thù. Do vậy, giáo dục đạo đức, lối sống cách mạng cho các cán bộ, chiến sĩ nhằm xây dựng nhân cách Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới phải có sự giác ngộ chính trị cao, tinh thần yêu nước XHCN, có ý thức tập thể và trách nhiệm cộng đồng, có tinh thần lao động tốt, có lối sống giản dị, trong sáng, lành mạnh, không ngừng học tập vươn lên phấn đấu tu dưỡng đạo đức quân nhân cách mạng theo tư tưởng Hồ Chí Minh: Cần, kiệm, liêm, chính, chí, công vô tư.

Các hoạt động văn hóa nghệ thuật lành mạnh có những tác động tích cực đến tình cảm và các mối quan hệ của cán bộ, chiến sĩ ở trong và ngoài đơn vị đóng quân. Các hoạt động văn hóa nghệ thuật thiết thực, bổ ích như: ca múa nhạc, bảo tàng, thư viện, văn nghệ quần chúng, xem phim ảnh… với cách thể hiện đa dạng, chủ đề phong phú rất lôi cuốn và hấp dẫn đối với bộ đội. Những buổi liên hoan văn nghệ với chủ đề: Quê hương, đất nước, người Mẹ, người chiến sĩ…, giao lưu văn hóa thể thao với nhân dân địa phương nơi đơn vị đóng quân … đã làm cho bộ đội tăng thêm nhiều tình cảm đối với quê hương, đất nước, nhận thức rõ trách nhiệm, nghĩa vụ và làm tròn chữ “Hiếu” với nhân dân, thực hiện tốt mối quan hệ đoàn kết “quân với dân như cá với nước”. Các hoạt động văn hóa nghệ thuật giàu tính nhân văn, nhân ái, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc, ấm áp nghĩa tình làm cho bộ đội cảm thấy gắn bó với đơn vị, với quê hương, đất nước, rút ngắn khoảng cách hẫng hụt khi họ chuyển từ môi trường xã hội vào môi trường quân sự dầy khó khăn, vất vả, kỷ luật nghiêm ngặt. Các cán bộ, chiến sĩ càng tăng cường trách nhiệm hết lòng giúp đỡ, bảo vệ dân.

Nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật tốt đẹp đã khơi dậy tính tự giác cao, ý thức, trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ khi chấp hành mệnh lệnh của cấp trên. Từ đó, các mối quan hệ giữa lãnh đạo chỉ huy và phục tùng; đồng chí - đồng đội được củng cố vững chắc trên nguyên tắc dân chủ, bình đẳng, tôn trọng và yêu thương lẫn nhau. Tình đồng chí, đồng đội phát triển bền chặt khiến bộ đội sẽ cảm thấy gắn bó với đơn vị. Quá trình sinh hoạt văn hóa nghệ thuật ở đơn vị cơ sở đã liên kết các quân nhân thành một khối thống nhất, tạo nên sức mạnh tổng hợp và phát huy truyền thống đoàn kết quý báu của quân đội ta.

Hiện nay, các thế lực thù địch đang ra sức tuyên truyền chủ nghĩa thực dụng và lối sống tự do theo kiểu phương Tây làm phương hại tới truyền thống văn hóa dân tộc, truyền thống cách mạng của nhân dân ta. Do chịu ảnh hưởng đó, lối sống thực dụng được đề cao ở một bộ phận nhân dân, đặc biệt là giới trẻ, những giá trị, chuẩn mực văn hóa đạo đức truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam như lòng nhân ái, hiếu nghĩa, thuỷ chung, vị tha, trọng nghĩa tình… ngày càng bị xói mòn. Những tiêu cực của xã hội cũng ảnh hưởng tới môi trường quân sự. Hoạt động văn hóa nghệ thuật là phương thức giáo dục hiệu quả cao và dễ thực hiện. Vậy, các hoạt động văn hóa nghệ thuật phải làm thế nào để thực sự lôi cuốn, gắn bó các cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị với nhau? Đây là vấn đề mang tính cấp thiết cần được giải quyết kịp thời. Trước mắt, về nội dung và phương thức hoạt động văn hóa nghệ thuật trong quân đội cần có sự đổi mới toàn diện và có chiều sâu. Trong thực tế, các hoạt động giáo dục truyền thống, đọc sách báo, tuyên truyền thông tin cổ động, các diễn đàn tọa đàm, giao lưu văn hóa… với nội dung nói về các tấm gương người tốt, việc tốt đã có tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm của bộ đội, giáo dục họ lối sống trong sáng, lành mạnh, giản dị, khiêm tốn, trung thực. Từ đó, họ biết tự điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với hoàn cảnh, môi trường quân sự và xã hội. Ví dụ: Vừa qua, cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm, Mãi mãi tuổi hai mươi… viết về tấm gương hai liệt sĩ Đặng Thuỳ Trâm, Nguyễn Văn Thạc đã thu hút được đông đảo bạn đọc. Phong trào thi đua sống và học tập theo gương của hai liệt sĩ phát động tại các cơ quan, trường học, đơn vị trong và ngoài quân đội cũng được nhiều bạn trẻ hưởng ứng, suy nghĩ và hành động theo chiều hướng tích cực, ý thức trách nhiệm với Tổ quốc được nâng cao. Những kết quả tốt đẹp của công tác VHNT đã góp phần tạo sức đề kháng cho các cán bộ, chiến sĩ trước các sản phẩm văn hóa độc hại, hạn chế thấp nhất ảnh của các tệ nạn xã hội, sản phẩm văn hóa độc hại tác động đến đời sống của bộ đội. Có thể khẳng định, hoạt động văn hóa nghệ thuật trong quân đội đã góp phần quan trọng trong việc giáo dục, xây dựng lối sống, đạo đức cách mạng cho cán bộ, chiến sĩ.

Thứ ba, bồi dưỡng những phẩm chất về năng lực thẩm mỹ,  ngăn chặn và khắc phục những hiện tượng tiêu cực của xã hội, văn hóa phẩm xấu độc ảnh hưởng tới các cán bộ, chiến sĩ.

Mặt trái của nền kinh tế thị trường đã có tác động sâu sắc tới đời sống xã hội và từng cá nhân. Bên cạnh đó, sự bùng nổ thông tin và phương tiện thông tin đại chúng đã làm phong phú, đa dạng đời sống văn hóa của nhân dân, nhưng đồng thời cũng đặt ra nhiều vấn đề bức xúc cần giải quyết như: văn hóa phẩm xấu độc tràn lan, tệ nạn xa hội như ma tuý, mại dâm gia tăng len lỏi, lan rộng không chỉ ở thành phố mà còn đến tận nhiều vùng quê hẻo lánh… Tình hình văn hóa xã hội diễn biến phức tạp như vậy cũng có tác động đến đời sống quân đội. Hoạt động văn hóa nghệ thuật có chức năng định hướng và điều chỉnh làm cho nhân cách Bộ đội Cụ Hồ phát triển, hướng tới những giá trị cao đẹp của cuộc sống. Các hoạt động văn hóa nghệ thuật đã góp phần thiết lập, trao truyền, định hướng các giá trị văn hóa đối với cán bộ, chiến sĩ trong quân đội. Bản chất của hoạt động văn hóa nghệ thuật là hoạt động sáng tạo và cảm thụ cái đẹp, đưa cái đẹp vào cuộc sống. Văn hóa nghệ thuật đã đem lại cái đẹp cho con người, đó là cái đẹp của cuộc sống xã hội, của tâm hồn, tình cảm và hành vi của con người, của quê hương đất nước, thiên nhiên tươi đẹp… Các hoạt động văn hóa nghệ thuật đã thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ của con người. Thông qua hoạt động thưởng thức và sáng tạo văn hóa nghệ thuật, trình độ, năng lực và thị hiếu thẩm mỹ, hiểu biết về những điều hay lẽ phải của cán bộ, chiến sĩ được nâng lên rất nhiều. Từ đó, họ có đủ bản lĩnh, trình độ và sự nhạy bén để đấu tranh với những phản giá trị, những hiện tượng tiêu cực và có những suy nghĩ đẹp, hành động đẹp hơn trong cuộc sống. Tuy nhiên, ở một số đơn vị quân đội, do không được bồi dưỡng thường xuyên về giáo dục thẩm mỹ, hoạt động văn hóa nghệ thuật diễn ra không đáp ứng đúng và đủ nhu cầu của cán bộ, chiến sĩ, cộng với sự hạn chế về khả năng sáng tạo, năng lực đánh giá và cảm thụ văn hóa nghệ thuật của một số cán bộ, chiến sĩ nên bộ đội vẫn bị ảnh hưởng từ những tác động tiêu cực của xã hội, tâm hồn bị xơ cứng, không có sự rung cảm trước cái đẹp của cuộc sống, của thiên nhiên.

Thứ tư, bồi dưỡng những phẩm chất về năng lực công tác, học tập, chiến đấu.

Nghị quyết TW 5 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã đề ra nhiệm vụ xây dựng con người mới Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới, với một mô hình phát triển toàn diện bao gồm cả đức, trí, thể, mỹ và năng lực lao động. Trong quân đội, việc xây dựng người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam thời kỳ mới cũng phải hướng tới toàn diện và có chiều sâu. Mục tiêu đặt ra không chỉ bồi dưỡng, hoàn thiện và phát triển những phẩm chất tốt đẹp mà còn phải xây dựng cho họ có một thể lực sung mãn, dồi dào sức khoẻ. Năng lực hoạt động trên các lĩnh vực của cán bộ, chiến sĩ sẽ tăng nhiều nếu tinh thần của họ luôn vui vẻ, sảng khoái, thể lực luôn khoẻ mạnh. Các hoạt động văn hóa nghệ thuật như: biểu diễn và thưởng thức văn nghệ, hoạt động thể dục thể thao (bóng bàn, bóng đá, cầu lông, cờ vua, cờ tướng, võ thuật…) không chỉ có tác dụng tăng cường thể chất mà còn rèn luyện những phẩm chất tinh thần như: ý chí bền bỉ, lòng dũng cảm, tính hoạt bát, thông minh và tinh thần tập thể đồng đội. Ngoài tính giáo dục, các hoạt động văn hóa nghệ thuật còn có tác dụng giải trí lớn, làm tan biến đi những căng thẳng, mệt mỏi của cán bộ, chiến sĩ sau một thời gian học tập, huấn luyện chiến đấu. Thực tế cho thấy ở các đơn vị có hoạt động văn hóa nghệ thuật phát triển mạnh đã góp phần tăng cường sức chiến đấu, lao động và học tập của bộ đội rất nhiều, tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy đơn vị hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Với mục tiêu xây dựng quân đội ta ngày càng "cách mạng, chính qui, tinh nhuệ, từng bước hiện đại", đòi hỏi Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới phải tăng cường hiểu biết, học hỏi để đáp ứng yêu cầu "Trí tuệ hóa quân đội". Bởi hiện nay, cuộc chiến tranh công nghệ cao đang diễn ra ở nhiều quốc gia. Để đối phó và phòng chống tốt, để có thể khai thác, làm chủ nhiều trang thiết bị, vũ khí hiện đại, cán bộ, chiến sĩ ta phải ra sức học hỏi về mọi mặt, nâng cao trình độ kỹ chiến thuật. Các hoạt động văn hóa nghệ thuật như: đọc sách báo, giáo dục truyền thống, thông tin cổ động, câu lạc bộ… đã cung cấp nguồn tri thức vô tận, góp phần bổ sung kiến thức, nâng cao hiểu biết nhiều lĩnh vực cho cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị. Những hoạt động mang tính tự giáo dục đó đã thúc đẩy cán bộ, chiến sĩ tiến bộ tự bổ sung hoàn thiện nhận thức về các lĩnh vực văn hóa, quân sự,  khoa học, kỹ thuật, xã hội, kinh tế... để đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ cách mạng mới.

Trong môi trường quân sự, việc chấp hành kỷ luật luôn được đề cao. Việc rèn luyện kỷ luật cho bộ đội được tiến hành liên tục, thường xuyên. Chấp hành kỷ luật nghiêm minh vừa là tính đặc thù của môi trường quân sự, vừa là giá trị văn hóa tiêu biểu của nhân cách bộ đội Cụ Hồ. Cho nên, các hoạt động xây dựng lối sống, nếp sống văn hóa, xây dựng môi trường văn hóa, giáo dục truyền thống, … được thực hiện tốt ở các đơn vị sẽ làm giảm đáng kể những hiện tượng vi phạm kỷ luật và góp phần xây dựng đơn vị nền nếp, chính qui theo điều lệnh quân đội. Từ đó, sức chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị tăng cao góp phần xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện.

Tóm lại, hoạt động văn hóa nghệ thuật trong quân đội có sự tác động sâu sắc tới đời sống của bộ đội trên nhiều phương diện: hoạt động học tập, huấn luyện chiến đấu, tâm hồn, tình cảm,… Do vậy, đổi mới nội dung, phương thức để nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động văn hóa nghệ thuật quân đội cần được quan tâm, đầu tư hơn nữa. Để từ đó góp phần xây dựng, bồi dưỡng nhân cách Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao của quân đội và đưa quân đội ta tiến lên hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân tin tưởng giao phó.

PHƯƠNG THẢO

Tài liệu tham khảo:

1. Nghị quyết 05 của Bộ Chính trị khóa VI, tháng 12.1987.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện hội nghị lần thứ tư, BCHTW khóa VII, tháng 2.1993, tr.53.

3. Những nguyên lý cơ bản của Mỹ học Mác-Lênin, Nxb QĐND, H., 1990, tr.28.